Për çka është ky raport?

Ky raport paraqet gjetjet ndër-rajonale të anketës së OSBE-së mbi mirëqenien dhe sigurinë e grave, e cila u zbatua në vitin 2018 në Shqipëri, Bosnjë dhe Hercegovinë, Malin e Zi, Maqedoninë Veriore dhe Serbi, Moldavi dhe Ukrainë. Hulumtimi u krye edhe në Kosovë. Anketa e OSBE-së përfshiu një komponent sasior dhe cilësor dhe u ndërmor me qëllim të ofrimit të të dhënave të krahasueshme për format e ndryshme të dhunës që gratë përjetojnë në fëmijërinë e tyre dhe gjatë gjithë jetës së tyre. Hulumtimi shqyrtoi dhunën që gratë përjetojnë në mjediset e konfliktit dhe jo-konfliktit, si dhe ndikimin që ka dhuna ndaj grave. 

Zona e mbuluar nga ky hulumtim është i ndryshëm për nga konteksti historik, social dhe ekonomik. Ky raport synon të ofrojë një pasqyrë të përvojave të grave dhe të nxjerrë në pah çështjet, shpesh të ngjashme, që vazhdojnë dhe vazhdojnë të pengojnë mirëqenien dhe sigurinë e grave në të gjithë zonën e mbuluar nga hulumtimi.

Pse është e rëndësishme?

Dhuna ndaj grave është një shkelje e të drejtave dhe lirive themelore të grave dhe një manifestim i marrëdhënieve historikisht të pabarabarta të pushtetit midis burrave dhe grave. Identifikimi i shkallës së problemit, është hapi i parë për ta trajtuar atë në rrënjën e saj. Mungesa e të dhënave të krahasueshme për dhunën ndaj grave, ka kufizuar aftësinë e akterëve kyç për të zhvilluar iniciativa ndër-rajonale, që synojnë përmirësimin e politikave dhe masave për parandalimin e dhunës kundër grave dhe vajzave (VAWG) dhe mbrojtjen e viktimave.

Meqë anketa e OSBE-së bazohet në metodologjinë e përdorur nga Agjencia e të Drejtave Themelore të Bashkimit Evropian (FRA) për anketimin e saj në mbarë BE-në mbi dhunën ndaj grave, e cila u botua në vitin 2014, të dhënat e mbledhura në fushën e mbuluar nga ky hulumtim janë të ngjajshme me të dhënat e mbledhura nga sondazhi i FRA. Së bashku, të dy sondazhet mbulojnë 35 shtete pjesëmarrëse të OSBE-së. Me këto të dhëna, sondazhi i udhëhequr nga OSBE do të ofrojë informata shumë të nevojshme që do të ndihmojnë në paraqitjen e situatës aktuale në lidhje me VAWG në vendet pjesëmarrëse të OSBE-së dhe gjithashtu do të mundësojë planifikimin dhe zhvillimin e iniciativave dhe veprimeve ndër-rajonale, politikat dhe shërbimet. Në terma afatgjatë, kjo do të çojë në parandalimin më të mirë të VAWG, si dhe në politikat dhe shërbimet më të mira për viktimat e dhunës. Qëllimi kryesor i këtij studimi është të kontribuojë në reduktimin e dhunës kundër grave.

Cilat janë gjetjet kryesore?

Sondazhi i udhëhequr nga OSBE zbulon një sërë tendencash rreth prevalencës së dhunës ndaj grave dhe vajzave, ndikimin e saj dhe normat, stereotipet shoqërore. 

  • 70% e grave ose një numër i vlerësuar prej 16 milionë grave kanë përjetuar një formë të ngacmimit seksual, përgjimit, dhunës intime (përfshirë dhunën psikologjike, fizike apo seksuale) që nga mosha 15 vjeçare. 
  • 45% e grave ose rreth 10.2 milion gra kanë përjetuar ngacmime seksuale, përfshirë ngacmimet nëpërmjet internetit. 
  • 23% e grave, ose rreth 4.9 milion gra, kanë përjetuar dhunë fizike dhe / ose seksuale nga partneri. 
  • 18% e grave ose një numër i vlerësuar prej 4.4 milion grave kanë përjetuar dhunë fizike dhe / ose seksuale nga partneri ose jo-partneri.

Dhuna psikologjike është forma më e përhapur e dhunës të raportuar në anketë, ku 60% e grave që kanë qenë në një marrëdhënie, përjetojnë këtë nga partneri. Të dhënat e anketës sugjerojnë se besimet në nënshtrimin e femrave, bindjen bashkëshortore dhe heshtjen që rrethojnë VAWG vazhdojnë të jenë në rajon dhe se ato gra që kanë besime të tilla kanë më shumë gjasa të thonë se kanë përjetuar dhunë.

Treguesit e SDG 5.2

Indikatori i SDG 5.2.2: përqindja e grave dhe vajzave të moshës 18-74 vjeç, në zonën e mbuluar nga anketimi të nënshtruara ndaj dhunës seksuale nga një jo-partner në 12 muajt para anketës është 0.8%.

Indikatori SDG 5.2.1: Përqindja e grave dhe vajzave të moshës 18-74 vjeç, në zonën e mbuluar nga anketimi, të cilat kanë pasur ndonjëherë një partner dhe të cilat i janë nënshtruar dhunës fizike, seksuale ose psikologjike nga një partner i tanishëm ose ish-intim gjatë 12 muajve para sondazhit është 20%.

Përfundimet kryesore

Bazuar në gjetjet e hollësishme të anketës, OSBE-ja ka hartuar një numër konkluzionesh kyçe që sugjerojnë mënyra për të njohur dhe për t’iu përgjigjur dhunës ndaj grave. Këto përfundime bazohen në Konventën e Stambollit dhe në rekomandimet e organeve të OKB-së.

  • Shkalla e dhunës kundër grave dhe vajzave në zonën e mbuluar nga anketa, kërkon përpjekje të shtuara për të zbatuar legjislacionin dhe për të përmirësuar planet e veprimit që do të adresojnë të gjitha format e dhunës të përjetuara nga gratë dhe vajzat.
  • Anketa zbulon qartë se të gjitha gratë, pavarësisht nga gjendja e tyre ekonomike apo sociale, mund të përjetojnë dhunë, por disa grupe grash janë në rrezik më të lartë. Këto rreziqe përfshijnë të varfërit, të varurit ekonomikisht ose të pasurit fëmijë.
  • Karakteristikat dhe sjellja e keqbërësve gjithashtu duhet të merren në konsideratë si faktorë të mundshëm të rrezikut që kontribuojnë në dhunën intime të partnerit. 
  • Dhuna ka një ndikim të rëndë fizik dhe psikologjik dhe gratë në vendet e anketuara vuajnë nga probleme shëndetësore si rezultat i përvojave të tyre të dhunës.
  • Bazuar në të dhënat e mbledhura, është e qartë se gratë nuk raportojnë shumicën dërrmuese të incidenteve në polici dhe se ato rrallë kërkojnë mbështetje nga institucionet e tjera.
  • Barrierat për të kërkuar ndihmë janë të rrënjosura në qëndrime që heshtin gratë dhe mbrojnë abuzuesit dhe kjo shkakton mungesën e besimit të grave tek autoritetet për t’i ndihmuar dhe mbrojtur ato.
  • Të dhënat e mbledhura ilustrojnë se shumica e grave nuk dinë se çfarë të bëjnë nëse përjetojnë dhunë dhe se ato nuk janë në dijeni të organizatave lokale të specializuara që ofrojnë mbështetje (OSCE, 2019).

Përgatiti:

Korab Mala

Referenca:

OSCE. (2019). OSCE led survey on violence against women.